Sztuka
Magia sceniczna, gatunek po gatunku
Wielka iluzja, close-up, mentalizm i ucieczki: rodzaje magii scenicznej wyjaśnione prostymi słowami, od paryskiego teatru Roberta-Houdina po łańcuchy Houdiniego.
Zarezerwuj pokaz magii ↗Szybka odpowiedź
Magia sceniczna to rodzina powiązanych ze sobą sztuk. Wielkie iluzje wykorzystują duże rekwizyty i asystentów na potrzeby całego teatru; magia close-up odbywa się w zasięgu publiczności, z kartami i monetami; mentalizm naśladuje czytanie w myślach; eskapologia pozwala artyście wydostać się z zamków i więzów. Większość wieczornych pokazów łączy kilka z nich, dlatego dziewięćdziesięciominutowy program może tak często zmieniać tempo.
Nie jedna sztuka, lecz kilka
Według definicji Wikipedii iluzja to sztuka performatywna: publiczność obserwuje wyczyny, które wyglądają na niemożliwe, ale są dokonywane naturalnymi środkami, co odróżnia je od wszelkich twierdzeń o nadprzyrodzonych mocach. W obrębie tej sztuki performerzy posługują się gatunkami. Iluzje sceniczne są tworzone z myślą o dużej publiczności w teatrze. Magia salonowa jest wykonywana na stojąco, na poziomie publiczności, dla średniej wielkości pomieszczenia. Magia close-up odbywa się, gdy publiczność jest wystarczająco blisko, by dotknąć. Wieczorne widowisko w dużym teatrze, jak to w pobliżu Clifton Hill, czerpie z kilku z nich jednocześnie.
Wielkie iluzje
Wikipedia wskazuje duże rekwizyty i asystentów jako znaki rozpoznawcze iluzji scenicznej, obok – w przeszłości – dużych zwierząt. To właśnie te szafy, podesty i unoszące się w powietrzu ciała, które widać nawet z ostatniego rzędu. Wiele z tych zasad jest starych. Pepper's ghost, iluzja sceniczna po raz pierwszy zastosowana w XIX-wiecznym Londynie, wymagała teatru zbudowanego wokół niej, a Wikipedia zauważa, że lustra są dziś rzadko używane ze względu na prace instalacyjne i transport, których wymagają. Współczesne pokazy iluzji opierają się zamiast tego na oświetleniu, inscenizacji i asystentach.
Zbliżenie i zręczność manualna
Magia w bliskiej odległości, zwana także magią stołową, wykorzystuje przedmioty codziennego użytku, takie jak karty i monety, a Wikipedia opisuje ją jako wykonywaną, gdy publiczność znajduje się blisko magika, czasem twarzą w twarz. Opiera się na zręczności manualnej, zwanej również prestidigitacją lub legerdemain: precyzyjnych umiejętnościach motorycznych ćwiczących do momentu, gdy ukryty ruch wygląda jak zwykły gest. W dużym teatrze praca w bliskiej odległości jest często przekazywana przez zapraszanie ochotników na scenę. To ta część widowiska, w której siedzenie blisko sceny się opłaca.
Efekty, które magicy nazywają
Magicy klasyfikują efekty według tego, co publiczność zdaje się widzieć, choć Wikipedia zauważa, że nie zgadzają się co do granic. Do powszechnie wymienianych należą:
- Pojawianie się i znikanie: coś się pojawia lub znika
- Przemiana i odtworzenie: coś się zmienia lub zostaje zepsute i przywrócone do całości
- Teleportacja i zamiana miejsc: rzeczy się przemieszczają lub zamieniają miejscami
- Lewitacja i przenikanie: rzeczy unoszą się w powietrzu lub przenikają przez ciała stałe
- Przepowiednia i ucieczka: wynik przepowiedziany, wykonawca uwolniony
Mentalizm
Mentaliści sprawiają wrażenie, jakby czytali w myślach, przewidywali wybory lub demonstrowali niezwykłe zdolności umysłowe. Wikipedia podaje, że efekty te są osiągane zwykłymi środkami iluzjonistycznymi, naturalnymi ludzkimi zdolnościami, takimi jak odczytywanie mowy ciała, oraz znajomością psychologii. Zwykle klasyfikuje się go jako gałąź magii, choć wielu mentalistów woli odcinać się od magików. Wikipedia odnotowuje również pogląd Penna i Tellera, że mentalista to wprawny artysta estradowy, który dochodzi do tego poprzez praktykę, podczas gdy medium twierdzi, że posiada nadprzyrodzone moce.
Ucieczki i przypis o Niagara
Escapologia to sztuka uwalniania się z więzów i pułapek: kajdanek, kaftanów bezpieczeństwa, klatek, skrzyń i zbiorników. Harry Houdini (1874–1926) to nazwisko, które zna każdy, a według Wikipedii pseudonim sceniczny zapożyczył od francuskiego magika Jeana Eugène'a Robert-Houdina. Niagara Falls ma z nim własne powiązanie. Wikipedia odnotowuje, że eksponaty z kolekcji Houdiniego, w tym jego cela wodnej tortury, były prezentowane w muzeum Houdini Hall of Fame w Niagara Falls w Ontario, dopóki pożar nie zniszczył muzeum w 1995 roku. Metalowa rama celi przetrwała i została później odrestaurowana.
Jak magia trafiła do teatru
Wikipedia nazywa Robert-Houdina ojcem nowoczesnej magii rozrywkowej. Z zawodu zegarmistrz, w 1845 roku otworzył w Paryżu teatr magii i przeniósł tę sztukę z jarmarcznych placów na scenę, za którą publiczność płaciła. Pod koniec stulecia wielkie pokazy iluzji zadomowiły się w stałych teatrach, a w Londynie Maskelyne i Cooke przez 31 lat prowadzili swój show w Egyptian Hall. Dziewięćdziesięciominutowy spektakl w teatrze zbudowanym specjalnie w tym celu w pobliżu Clifton Hill należy do tej tradycji.
Źródła